Gatunek rośliny jednorocznej należący do rodziny jasnotowatych (wargowatych). Nazwy regionalne: kocia morda, koci pysk, kociopsik żółtawy.

Występowanie i siedlisko

Poziewnik występuje w Europie i w Azji. W Polsce na całym obszarze w górach po piętro kosodrzewiny (regiel górny). Rośnie na wysypiskach gruzu, porębach, wilgotnych skrajach lasów, zrębach, zaroślach, przydrożach. Częsty chwast na podmokłych polach uprawnych: w okopowych i zbożach, preferuje żyzne gleby.

Opis rośliny

Roślina jednoroczna dorastająca do 120 cm wysokości. Łodyga gałęzista w górze często ogruczolona, na przekroju czterokątna, w węzłach zgrubiała. Cała okryta jest odrastającymi szczecinkami. W wilgotnych warunkach pokładające się pędy zakorzeniają się w węzłach. Liście naprzeciwległe, jajowate lub jajowato-lancetowate zaostrzone, na brzegu karbowano-pikowane, zwężone w ogonek. Kwiaty bladożółte z purpurowofioletową klapą środkową wargi dolnej, zebrane w skrócone wierzchotki, wyrastające w kątach liści. Kwitnie od czerwca do września. Owocem jest rozłupnia rozpadająca się na 4 rozłupki okrągłojajowate. Rozmnaża się z nasion. Nasiona są trujące dla zwierząt i ptaków.

Działanie surowców roślinnych

Surowcem leczniczym są górne części pędów zbierane w okresie zakwitania. Zawierają one flawonoidy, garbniki, gorycze, saponiny, kwasy organiczne, olejek eteryczny, sole mineralne (o przewadze krzemionki), stachydrynę i żywice. Związki te działają antyseptycznie, bakteriobójczo, moczopędnie, osłaniająco, przeciwzapalnie, przyspieszają gojenie, działają wykrztuśnie i ściągająco.

Ciekawostki

• Galeopsis to antyczna nazwa różnych roślin wargowych i trędownikowatych.
• Specosus znaczy powabny, okazały, wspaniały ( z łac. species – spojrzenie, postać), nawiązuje do okazałych kwiatów.
• Poziewnik znany był już w starożytności i często używany był przez zielarzy. Był to jeden z głównych leków przeciwgruźliczych, poprawiający krążenie krwi wokół ognisk martwiczych w płucach. Już starożytni Grecy i Rzymianie jak i zielarze ludowi, stosowali poziewnik w rozmaitych chorobach płucnych zapewne dlatego, iż wykrztuśne i osłaniające działanie przynosiło ulgę chorym.
• Jest też bardzo przydatny przy leczeniu stanów zapalnych gardła, oskrzeli, krtani oraz przeziębieniach, grypie, anginie, chorobach wrzodowych i reumatycznych.
• Przy zwichnięciach i złamaniach stosowano okłady z papki z ziela a moczenie w odwarze stosowano na owrzodzenia, czyraki, uszkodzenia skóry, egzemy i liszaje.
• Kąpiele z dodatkiem odwaru z ziela poziewnika działają przeciwzapalnie, odtruwająco i regenerująco.