Tojeść to rodzaj rośliny należący do rodziny pierwiosnkowatych, gatunkiem typowym jest tojeść pospolita. W nazewnictwie ludowym pod nazwą gruszka, bażanowiec Matki Boskiej, francowate ziele.

W Polsce występuje 5 gatunków tojeści: bukietowa, gajowa, kropkowana, pospolita, rozesłana. Są to rośliny wieloletnie – byliny.

Rozmieszczenie i występowanie:

Swoim zasięgiem obejmuje prawie cała Europę, północną Afrykę i dużą część Azji. Nieliczne gatunki zawleczone zostały do Ameryki północnej i na Hawaje.

W Polsce jest gatunkiem rodzimym. Jest pospolita, występuje na obszarze całego kraju, najczęściej na niżu i wyższych piętrach górskich.

Rośnie nad brzegami wód, na torfowiskach, w wysychających zbiornikach i rowach, w bagiennych lasach i zaroślach. Najczęściej występuje na wilgotnych glinach piaszczystych w utworach pylastych lub glinach ciężkich i iłach, stroni od gleb wapiennych. Preferuje gleby obojętne lub zasadowe, wilgotne, nawet podmokłe z umiarkowanym nasłonecznieniem. Często rośnie w skupiskach.

Opis rośliny:

• Tojeść pospolita to bylina wysokości od 50 – 150 cm z długimi podziemnymi rozłogami, o pełzającym kłączu.
• Łodyga wyprostowana, wzniesiona, pojedyncza lub w górnej części rozgałęziona, tępo czworokanciasta, dołem naga, górą omszona i ulistniona.
• Liście ustawione naprzemianlegle  w okółkach po 2-4, krótkoogonkowe, podłużne, jajowate, zaostrzone spodem owłosione, bladozielone długości do 10 cm, często czarno gruczołowato kropkowane.
• Kwiaty długo szypułkowe, zebrane w szczytowe wiechy w kolorze złocistożółtym. Powstają w kątach górnych liści łodygowych. Korona duża do 1 cm średnicy. Płatki korony kwiatu są jajowate, koloru żółtego opatrzone wewnątrz  krótkimi gruczołami na brzegach gładkie, objęte przez płatki kielicha. Działki kielicha czerwono obrzeżone. Kwiat posiada 5 pręcików i słupek o maczugowatej szyjce. Kwiaty są owadopylne oraz samopylne. Kwitną od czerwca do sierpnia.
• Owocem jest kulista torebka do 5 mm średnicy pękająca podłużnymi klapami.

Zastosowanie:

• Roślina lecznicza:

Ziele tojeści zawiera flawonoidy, cyjanidynę i saponinę. W lecznictwie ludowym stosowana jako środek moczopędny, przeciwzapalny i przeciwbakteryjny, pierwotniakobójczy, przeciwgrzybiczny i przeciwwirusowy. Wzmaga wydzielanie śluzu, proces wchłaniania składników pokarmowych z jelit do krwi, pobudza wydzielanie soku żołądkowego żółci i soku jelitowego.

• Inne zastosowania:

Często sadzona w ogrodach przydomowych, nadaje się na rabaty i do obsadzania obrzeży oczek wodnych. Rozmnażana z ukorzenionych pędów. Jest rośliną mrozoodporną.

Ciekawostki:

• Lysimachia to nazwa rośliny, której właściwości lecznicze odkrył Lizymach, Król Tracji i Macedonii.
• Nazwa gatunkowa wulgaris oznacza powszechny, zwyczajny, pospolity.
• W związku z zawartością dużej ilości barwników dawniej miała zastosowanie do farbowania tkanin. Barwnik pozyskiwany z liści farbuje na żółto  i na zielono, a z korzenia na brązowo i czarno.
• Stosowana jest kąpieli i pielęgnacji włosów.
• W czasach głodu młode liście tej rośliny spożywano jako pokarm.