To roślina należąca do rodziny amarylkowatych z rzędu szparagowców a rodzaju śnieżyczek. W Europie i Azji zachodniej występuje 10 gatunków tych cebulkowych roślin.

Przebiśniegi nazwano kilkoma nazwami, z których najpopularniejszymi są: przebiśnieg zwyczajny, przebiśnieg pospolity, gładysz pospolity, gładyszek, śnieguła, śniegułka, śnieżyca.

Śnieżyczka jest jedną z najwcześniej zakwitających roślin a jej kwiaty często wyrastają spod śniegu zapowiadając przedwiośnie. Płatki kwiatu śnieżyczki reagują na zmianę temperatury stulając się na noc i w pochmurne, chłodne dni.

WYSTĘPOWANIE I SIEDLISKO:

W warunkach naturalnych występuje w lasach południowej i środkowej Europy, na Kaukazie oraz w Azji Mniejszej. W Polsce występuje głównie w górach, na wyżynach i Dolnym Śląsku. W Wielkopolsce i na Polesiu w niewielkich ilościach. Na pozostałych terenach Polski, szczególnie północnej rośnie jako zdziczała forma.

Występuje na wilgotnych glebach brunatnych właściwych, rzadziej na czarnych ziemiach i madach. Najchętniej rośnie w cieniu lub półcieniu w wilgotnych lasach łęgowych oraz grądach i buczynach. W polskich górach rośnie jako piętro regla górnego. Na stanowiskach występuje zwykle łanowo w liczbie setek i tysięcy.

OPIS ROŚLINY:

Roślina dorasta do wysokości 15 do 30 cm.

W korzystnych warunkach może tworzyć kępy. Szybko się rozrasta rozsiewając nasiona i wykształcając cebulki. O kształcie kulistym lub jajowatym (4-6 cm).

Są one okryte suchą brązową łuską. U nasady wytwarzają cebule potomne przybyszowe. Stąd też wyrastają liczne korzenie.

Liście zielone odziomkowe 2, rzadko 3 lub 4, szerokości około 6 mm i długości do 15 cm, u nasady otulone pochwowatym liściem, sinozielone, mięsiste, równowąskie. Po przekwitnięciu liście dorastają do 24 cm długości. Liść pochwowaty dorasta do 6 cm i pełni funkcję ochronną otulając liście asymilacyjne od zewnątrz.

Pęd kwiatowy do 20 cm wysokości, z jednym szczytowym zwisającym kwiatem. Poniżej kwiatu pochwiasty liść podkwiatowy utworzony z dwóch zrośniętych podsadek. Kwiat biały z zielonym wzorem na zewnętrznych płatkach korony, dzwonkowaty, pachnący, zwisający na szypułce o długości około 3 cm, wyrastający ze szczytu łodygi. Korona kwiatowa w dwóch okółkach po 3 płatki każdy. Zewnętrzne płatki dłuższe do 25 mm śnieżnobiałe. Wewnętrzne płatki okwiatu krótsze zakończone sercowatym wycięciem i z zieloną plamą w kształcie odwróconej litery V.

Pręcików 6, krótszych od szyjki słupka. Kwiaty owadopylne.

Owocem śnieżyczki jest żółtozielona torebka trójkomorowa pękająca wzdłuż szwów komór. Nasiona białawe w ilości 1 do 15 elipsoidalne z wyrostkami (elajosomy).

ZAGROŻENIA I OCHRONA:

Śnieżyczka przez dłuższy czas, a szczególnie w II połowie XX wieku uznawana była za jeden z najbardziej zagrożonych wyniszczeniem gatunków roślin w Polsce. Rabunkowa eksploatacja stanowisk naturalnych a w szczególności przesadzanie cebul do ogrodów oraz niszczenie stanowisk podczas zabiegów gospodarczych w lasach i zmniejszanie ich areału doprowadziły prawie do wyniszczenia gatunku. Dopiero dzięki pojawieniu się na rynku oferty hodowlanych śnieżyczek, zmniejszyło się zagrożenie wyginięcia gatunku. Jednak nadal jako gatunek zagrożony, wymieniony jest w czerwonych księgach roślin objętych ochroną gatunkową w wielu krajach europejskich, w tym i w Polsce.

ZASTOSOWANIE W LECZNICTWIE:

Śnieżyczka zawiera około 25 alkaloidów i enzymy. Na szczególną uwagę zasługuje alkaloid galantamina. Z zastosowaniem preparatów z tym enzymem związane są duże nadzieje w leczeniu choroby Alzheimera.

Alkaloid ten stosowany jest także w chorobach przebiegających z uszkodzeniem nerwów obwodowych, zakłóceniami przewodzeniu bodźców, w leczeniu nerwobóli, miastenii, atonii mięśni, paraliżu i zapaleniu korzonków nerwowych. Stosuje się przy zatruciu kurarą. Likoryna zawarta w cebulach ma też właściwości przeciwwirusowe.

UWAGA!
Śnieżyczka to roślina toksyczna i trująca. Nie należy samemu przygotowywać lekarstw. Spożycie cebul wywołuje wymioty, biegunkę i zwężenie źrenic. U osób wrażliwych wywołuje alergię.

CIEKAWOSTKI:

• Nazwa rodzajowa Galanthus została utworzona przez Linneusza, z greckiego gala=mleko, athos=kwiat.
• Nazwa gatunkowa nivelis znaczy ośnieżony, śnieżny i z łaciny nix=śnieg. Nazwa nawiązuje do pory zakwitania.
• Przebiśnieg jest jedną z pierwszych roślin, z której pszczoły pobierają pyłek po okresie zimowym.
• Przy braku owadów u roślin może zaistnieć samozapylenie.
• Nasiona rozsiewane są przez mrówki, które zjadają z nich wyrostki (elajosomy) bogate w białka i lipidy.
• Zielone plamki na wewnętrznych listkach okwiatu wabią i naprowadzają owady do wnętrza kwiatu i przeprowadzają fotosyntezę.
• Przebiśniegi zjedzone przez bydło, owce i świnie powodują utratę przytomności, przyśpieszanie tętna i oddechu
• Zakwitają dopiero w 6-7 roku swojego życia.