Jednym z celów, jaki stawia przed sobą harcerski klub ekologiczny jest ochrona ptaków i pomoc w zakładaniu gniazd.

W ginącej przyrodzie wielu gatunkom ptaków coraz trudniej znaleźć naturalne warunki do założenia gniazda. Niektórym możemy pomóc przygotowując odpowiednie miejsca lęgowe, może to być skuteczny sposób utrzymania a nawet osiedlenia się nowych gatunków ptaków.

Aby przybliżyć te wymagania postaram się zebrać informacje na temat naszych skrzydlatych przyjaciół zamieszkujących ośrodek „Na Kopcu” i w jego okolicach.

KOWALIK (Sitta europaea)

Kowalik jest jedynym przedstawicielem rodziny kowalikowatych w Polsce. Gatunek osiadły.

WYGLĄD:

Występowanie i środowisko lęgowe:

W Polsce jest pospolity tam gdzie są większe kompleksy leśne ze starymi drzewami oraz naturalnymi dziuplami lub skrzynkami lęgowymi. Preferuje lasy liściaste i mieszane przede wszystkim dąbrowy (w naszym ośrodku występuje kilka par).

Gniazdo jest zbudowane z łusek kory najczęściej sosnowej i suchych liści zwykle w dziuplach po dzięciołach, w wypróchniałej szparze lub w skrzynce lęgowej. Jeśli otwór wlotowy do dziupli lub skrzynki jest za duży kowalik zamurowuje go wilgotną gliną i ziemią tak aby pasował dokładnie do jego rozmiarów.

W podobny sposób zalepia nierówności wewnątrz dziupli lub wybranej skrzynki.

Posłanie zbiera lepi gniazdo i wysiaduje jajka przeważnie samica. Samiec w tym czasie karmi swoją wybrankę, porozumiewa się z nią głosem delikatnym sit, sit, sit..., często odzywa się donośnym twit, twit lub tsirn. Śpiew jest głośny i przenikliwy wiwiwiwiwi... lub tititi... ,pilnie cały czas strzeże rewiru w którym wybranka wysiaduje 6-8 jaj. Są one białe z czerwonobrązowymi kropkami i plamkami. Po około 4 tygodniach wygrzewania (prawie dwa razy dłużej niż inne ptaki tej wielkości) z jaj wylęgają się nagie kruszyny. Od tego czasu opieką nad nimi przejmują obydwoje rodzice. Karmią je drobnymi owadami i pajączkami. Pisklęta przebywają w gnieździe 22-25 dni, a później jeszcze długo trzymają się rodziców i od nich otrzymują pożywienie.

POKARM:

Owady, pająki, orzechy i nasiona oleiste, nie gardzi orzeszkami lipy, laskowymi. Zimą odwiedzają ptasie stołówki założone przy lasach, parkach o ile są w nich nasiona oleiste: konopie, mak, pestki słonecznika, dyni.

Ten ptasi akrobata posiada umiejętność chodzenia po gałęziach i pniach drzew z głową skierowaną ku dołowi. Swym silnym dziobem potrafi rozłupywać orzechy, słychać wtedy dźwięk przypominający kłucie dzięcioła. Kowalik nie potrafi jednak w drzewie wydrążyć dziupli, a praca jego ogranicza się do obłupywania kory w poszukiwaniu owadów.

Kowalik gnieździ się tylko raz do roku. Na zimę nie odlatuje. W Polsce jest ptakiem chronionym.

Skuteczna ochrona dla tego gatunku to:

·         wiedza o tym ptaku uzyskiwana z jego obserwacji;

·         nie dopuszczanie do wycinki lasów liściastych ze starymi drzewami;

·         budowa skrzynek lęgowych przeznaczonych dla kowalików;

·         dokarmianie zimą tego gatunku.