Nisza ekologiczna to specyficzna rola gatunku w funkcjonowaniu i strukturze biocenozy.

Jest cechą swoistą danego gatunku. Określają ją wszystkie aspekty jego życia. Dotyczy wzajemnych stosunków gatunku z czynnikami biotycznymi i abiotycznymi środowiska w którym żyje. Jest sumą wszystkich przystosowań gatunku do środowiska oraz sposobów skutecznego wykorzystywania jego zasobów. Jest zależna od właściwości strukturalnych, fizjologicznych organizmów. Obejmuje między innymi zasoby pokarmowe niezbędne do życia, wzrostu i rozwoju osobników danego gatunku, czynniki ograniczające liczebność, sposoby obrony gatunku przed drapieżnikami, pasożytami, reakcje na fizyczne i chemiczne czynniki środowiska. Wszystkie te elementy stanowią tzw niszę podstawową gatunku. Mówi ona o całkowitych możliwościach gatunku wynikających z jego przystosowań i roli, jaką mógłby odgrywać w związku z tym w biocenozie. Nie zawsze jednak gatunek wykorzystuje wszystkie swoje możliwości i wówczas mówi się o niszy zrealizowanej gatunku. Dotyczy ona faktycznej roli, jaką odgrywa gatunek w danej biocenozie.